تصادفات ترافیکی در حال حاضر به صورت یک معضل اجتماعی در سطح جهان مطرح است که همه ساله جان تعداد زیادی از مردم را گرفته و هزینه های اقتصادی بزرگی را به جامعه وارد می کند. در کشور ما نیز این موضوع به مشکلی بزرگ و مهم تبدیل شده است؛ به گونه ای که ایران به لحاظ تصادف ها و سوانح جاده ای و ترافیکی به عنوان یکی از کشورهای دارای بیشترین موارد تصادف و مرگ و میر ناشی از آن معرفی شده است. با توجه به این که بزرگراه های شهری سهم بسزایی از تردد و سفرهای شهری را به خود اختصاص می دهند، بنابراین در این تحقیق علل تصادفات بزرگراه های شهر اصفهان در سال های 88 و 89 مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی علل تصادفات در بزرگراه های درون شهری اصفهان است و هدف دیگر آن تعیین سهم هر یک از عوامل موثر در بروز تصادفات در بزرگراه ها، تحلیل توزیع و پراکنش فضایی تصادفات رخ داده در بزرگراه های مورد مطالعه و ارائه راهکارهایی برای کاهش عوامل تاثیرگذار در بروز تصادفات است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی از نوع پیمایشی بوده که در قالب تحلیل های همبستگی و خی دو و تحلیل فضایی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به انجام رسیده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که بیشترین دلایل تصادف در بزرگراه های درون شهری اصفهان، عدم توجه به جلو (14.6 درصد)، عدم رعایت حق تقدم (12.2 درصد) و عدم رعایت فاصله طولی (9 درصد) است. در این میان سبقت و سرعت غیر مجاز بیشترین تصادفات فوتی در بزرگراه ها را به خود اختصاص داده اند.

تصادفات ترافیکی در حال حاضر به صورت یک معضل اجتماعی در سطح جهان مطرح است که همه ساله جان تعداد زیادی از مردم را گرفته و هزینه های اقتصادی بزرگی را به جامعه وارد می کند. در کشور ما نیز این موضوع به مشکلی بزرگ و مهم تبدیل شده است؛ به گونه ای که ایران به لحاظ تصادف ها و سوانح جاده ای و ترافیکی به عنوان یکی از کشورهای دارای بیشترین موارد تصادف و مرگ و میر ناشی از آن معرفی شده است. با توجه به این که بزرگراه های شهری سهم بسزایی از تردد و سفرهای شهری را به خود اختصاص می دهند، بنابراین در این تحقیق علل تصادفات بزرگراه های شهر اصفهان در سال های 88 و 89 مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی پژوهش حاضر شناسایی علل تصادفات در بزرگراه های درون شهری اصفهان است و هدف دیگر آن تعیین سهم هر یک از عوامل موثر در بروز تصادفات در بزرگراه ها، تحلیل توزیع و پراکنش فضایی تصادفات رخ داده در بزرگراه های مورد مطالعه و ارائه راهکارهایی برای کاهش عوامل تاثیر گذار در بروز تصادفات است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی از نوع پیمایشی بوده که در قالب تحلیل های همبستگی و خی دو و تحلیل فضایی با استفاده سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به انجام رسیده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که بیش ترین دلایل تصادف در بزرگراه های دورن شهری اصفهان، عدم توجه به جلو (14.6 درصد)، عدم رعایت حق تقدم (12.2 درصد) و عدم رعایت فاصله طولی (9 درصد) است. در این میان سبقت و سرعت غیر مجاز بیشترین تصادفات فوتی در بزرگراه ها را به خود اختصاص داده اند.

رشد و گسترش شهر تهران و تغییر مداوم ابعاد شهری، ضرورت ایجاد شبکه ای منسجم و به هم پیوسته از راه های شهری را، به صورت سلسله مراتبی معین و تعریف شده ایجاب می کند. شبکه ای منطبق با ظوابط و آیین نامه های موجود که در آن ترتیب قرار گیری و ارتباط راه های دسترسی از راه های فرعی تا جمع کننده ها و در نهایت بزرگراه های درون شهری کاملا رعایت شده باشد. در چنین مجموعه ای، بزرگراه به عنوان بیرونی ترین عنصر شبکه راه های درون شهر، در نظام سلسله مراتب (مبتنی بر تعاریف موجود در آیین نامه) بیشتر واحد ارزش و نقش جابجایی و دسترسی خواهد بود. بدین ترتیب، بزرگراه های درون شهری باید بتواند سواره ها را از مکانی به مکانی دیگر منتقل کند و وظیفه تامین دسترسی را بر مبنای سلسله مراتب شبکه، به خیابان های شریانی واگذار نماید. اما مساله ای که اغلب از نظر طراحان شبکه راه ها به دور می ماند، این است که با توجه به وضعیت فعلی شهر تهران شبکه راه های شهری باید با تغییرات درونی محله ها ساماندهی گردد، نه اینکه مانند یک نقشه از پیش تعیین شده بر روی نقشه فعلی شهر قرار گیرد، بلکه به مقتضای وضعیت پیشنهادیش تغییر حالت ها و اتفاقات ناگهانی را در زمینه و بافت شهر سبب گردد.برای رسیدن به این هدف، نکاتی باید مد نظر طراحان قرار گیرد که نقطه مشترک کار طراحان شهری و طراحان بزرگراه ها می باشد. از اصلی ترین این نکات، مساله حریم راه و ارتباط آن با بافت مجاور است که به طور کلی در قالب مسایلی مثل آلودگی ها و ایمنی و دید بصری، موضوع منظر شهری بزرگراه ها را شکل می دهد. بنابراین در این مقاله که با همکاری خانم مهندس غزال کرامتی تهیه شده است سعی گردیده با این نکات، که برای رسیدن به طراحی مناسب بزرگراه و همخوانی آن با زمینه بافت شهری، باید مد نظر طراحان بزرگراه از سویی و طراحان راه از سوی دیگر قرار گیرند، بررسی و تحلیل شده و منظر بزرگراه های شهری موجود در تهران نیز بر این مبنا ارزیابی شود.

به دلیل توسعه شهرها و به ویژه تراکم بافت های مسکونی و شبکه های دسترسی، حرکت افراد پیاده در امتداد بزرگراه های شهری برای انجام سفرهای روزانه و استفاده از مراکز حمل ونقل عمومی چشم گیرتر از گذشته است. در این مورد، منظر بزرگراهی برای مسافران پیاده، به نوعی طبیعت روزانه است که شهروندان همه روزه به واسطه رفتن به محل کار، منزل یا انجام فعالیت خاص با آن مواجهند. البته، مفهوم طبیعت روزانه و آنچه در منظر روزانه درک می شود، از مفهوم یک پارک یا فضایی تفریحی، سرگرمی، ورزشی و هواخوری زمانبندی شده متفاوت است.در این مقاله، مساله چگونگی بهسازی مسیرهای پیاده در امتداد محورهای بزرگراه درون شهری و جنبه های کیفی برنامه ریزی و طراحی آنها بررسی شده است. این موضوع با تکیه بر نمونه موردی قطعه ای از بزرگراه رسالت حدفاصل پایانه های بیهقی و سیدخندان به عنوان یکی از مهم ترین مناطق اسکان جمعیت و حمل و نقل شهر تهران که مسایل زیادی درزمینه تردد پیاده حاشیه بزرگراه دارد، بررسی و آسیب شناسی شده است. چارچوب نظری با ابتناء بر مفهوم اکولوژی منظر فرمن و منظر روزانه کاپلان تدوین شده است. روش کار نیز، نوع تلفیقی راهبرد نمونه موردی-ترکیبی (synthesizing case) است. در این روش بررسی از طریق طراحی و موردپژوهی است که به شناخت موضوع، برنامه ریزی و جستجوی راه حل می پردازد. در این مورد، جمعبندی کلی حاصل تلفیق مفروضات به کمک متون تخصصی و بررسی های میدانی و به ویژه مطالعه موردی است که متکی بر فهم تجربه های پیشین به روش های کمی و کیفی است.دستاوردها و نتیجه نهایی نشان می دهد که در برخی نقاط خاص از شهر، امتداد بزرگراه فرصت مناسبی برای سفرهای کوتاه روزانه به صورت ایمن و سریع است. همچنین در محدوده مورد مطالعه، برای ارتقاء ایمنی، آرامش جسمی - روانی و کیفیت پیاده روی در امتداد نمونه موردی و حدفاصل پایانه ها، ایستگاه مترو و مراکز فعالیت، می تواند مسیر پیاده ای با توجه به مفاهیم منظر روزانه به صورت ترکیب پل، پیاده روهای موجود و اتصال لکه های سبز ایجاد شود. در پایان، تدوین شاخص های چگونگی شناسایی نیاز به بهسازی و همچنین معیارهای چگونگی بهسازی قابل تعمیم به مساله های مشابه در موقعیت های دیگر نیز ارایه شده است.

ایمنی بزرگرا ه های شهری از مسایل مهم در مدیریت ترافیک کلان شهرها است که معمولا تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله احداث خطوط و ایستگاه های حمل ونقل همگانی است. این مقاله به مطالعه اثر ایمنی احداث خطوط تندروی اتوبوس بر فراوانی سوانح بزرگراه های درون شهری می پردازد. در این پژوهش 14 سایت در بزرگراه رسالت در شهر تهران برای مطالعه قبل و بعد و 40 سایت مرجع از لحاظ مشابهت وضعیت هندسی و ترافیکی برای ایجاد تابع عملکرد ایمنی ( (SPF انتخاب شدند. در این پژوهش دوره زمانی برای انجام اثرسنجی مطابق با مبانی روش بیزین تجربی (EB) سه سال قبل و بعد از اقدام در نظر گفته شد. در روش بیزین تجربی از اطلاعات سایت های اقدامی برای مطالعه قبل-بعد و از اطلاعات سایت های مرجع برای ساخت توابع عملکرد ایمنی (SPF) استفاده شده است. در این مطالعه تنها تصادفات در مقاطع بین تقاطعی برای انجام اثرسنجی در نظر گرفته شد. نتایج این پژوهش نشان داد ضریب اصلاح تصادف (CMF) معادل 87/0 بوده و مقدار معناداری 69/5 با سطح اطمینان 95% محاسبه گردید که باعث کاهش 58/12درصدی تعداد کل تصادفات شده است. در مجموع، روش بیزین تجربی به دلیل حذف اثر رگرسیون به میانگین، پاسخهای منطقی و رویکرد نه چندان دشوار آن می تواند برآورد دقیقی از میزان وقوع تصادفات و عوامل موثر در کاهش آن جهت ایمنی در بزرگراه ها بدست آورد. استفاده از روش بیزین تجربی(EB) برای محاسبه اثرات رگرسیون به میانگین (RTM) و تغییرات حجم تردد ترافیک اعتبار این یافته ها را اثبات می نماید. دامنه کاهش تصادفات از 25/1 درصد الی 6/65 درصد بوده است.

بزرگراه ها از زیرساخت های خطی هستند که ساختار، عملکردها و منابع محیطی یک قلمرو را تغییر می دهند، در حالی که عنصر مهمی را در منظر روزانه مخاطبان تشکیل می دهند. امروزه افزایش سفرهای درون شهری، بدون تلفیق یا همجواری مسالمت آمیز با عناصر محیط طبیعی، فشارهای حاصل از زندگی شهری را تشدید کرده است. از آنجا که مخاطب، منظر و مسیر مجاور بزرگراه را نظاره گر است، بایستی در کنار جنبه های زیبایی شناختی، مؤلفه های ایمنی و امنیت هم در نظر گرفته شود. در این پژوهش، بهسازی منظر حاشیه بزرگراه چمران شیراز مورد توجه قرار گرفته است تا پس از شناخت معضلات، به ارائه راه کارهایی برای ایجاد مسیرهای ممتد پیاده روی که دارای جنبه تفریحی و تفرجی و منطبق با باغ های موجود در سایت و متناسب با فرهنگ منطقه باشد، پرداخته شود. توجه به محور سبز حرکتی پیاده، ایمنی، خوانایی، پیوستگی، ساماندهی فضاهای فراغتی-فرهنگی هم پیوند با فضاهای سبز و باز و ارتقای آسایش اقلیمی و بهره مندی بصری کاربران با در نظر گرفتن ویژگی ها و ادراکات انسان موردتأکید قرار گرفته است. در این راستا، ابتدا مؤلفه های مؤثر در بهسازی منظر، از منابع متعدد استخراج و دسته بندی شده است و سپس به کمک روش دلفی و انجام مصاحبه های نیمه ساختار یافته با متخصصان، میزان تأثیر عوامل استخراج شده، ارزیابی و اولویت بندی شد. سپس در راستای سنجش وضع موجود و اولویت بندی ترجیحات استفاده کنندگان، شهروندان شیراز به عنوان نمونه مطالعاتی انتخاب شده و در قالب پرسشنامه بسته مورد نظرسنجی قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل داده ها به وسیله نرم افزار SPSS انجام شده است. یافته ها نشان داد تنوع در پوشش گیاهی اطراف مسیر پیاده، در نظرگرفتن فعالیت های مشارکتی (میانگین = 88/3)، در نظر گرفتن خوانایی راه، تنوع در نورپردازی و ایجاد سکانس های متوالی و منقطع (میانگین = 61/3) از اولویت های استفاده کنندگان منظر اطراف بزرگراه بوده است.

آرامش روانی از جمله عواملی مهم در برنامه ریزی های یک طراحی مطلوب می باشد. توجه به مولفه های تاثیرگذار در آرامش روانی بزرگراه شهری مانند ایجاد عواملی چون وجود جداره سبز، میزان بالا بودن امنیت در محل، میزان اعتماد به همسایگان و. . . . می تواند از اهمیت بالایی برخوردار باشد. شکل گیری طرحواره های مکانی و اجتماعی همگرا در ذهن شهروندان یکی از اصلی ترین عوامل ایجاد آرامش روانی ساکنین حاشیه بزرگراه می باشد. هدف این مقاله بررسی عوامل و مولفه های موثر بر ایجاد آرامش روانی از طریق همگرا ساختن طرحواره های مکانی و اجتماعی است. روش تحقیق پژوهش شامل روش های توصیفی-تحلیلی و پیمایشی است. جامعه اماری ساکنین محلات متصل به حاشیه بزرگراه مدرس می باشد. تکنیک های تحلیل شامل تحلیل آماری توصیفی و استنباطی است. یافته های پژوهش نشان می دهد، در طرحی بزرگراه های درون شهری توجه به طرحواره های مکانی-اجتماعی یکی از اصلی ترین مولفه های برای ایجاد محیط هایی ارامش بخش برای ساکنین بافت ها و محلات متصل به بزرگراه است. ولی آرامش الزما منجر به تشکیل طرحواره های همگرا و تقویت کننده در ذهن و روان ساکنین نمی گردد. سن و جنسیت تاثیر آنچنانی بر نحوه و نوع طرحواره های ذهنی مکانی-اجتماعی در طراحی بزرگراه های درون شهری ندارند و افرادی که دارای تحصیلات بالاتری هستند می توانند بهتر محیط را درک کنند.

1یکی از سیاست های حل مشکلات حمل و نقل و ترافیک شهرها، گسترش شبکه بزرگراهی است. فرایند ساخت این معابر به دلایل مختلف، ازجمله به دلیل عدم تملک به موقع املاک و مستغلات مورد نیاز، با تأخیر طولانی و پیامدهای نامطلوب ناشی از آن مواجه می شود. هدف این مقاله، شناخت تأثیر تأخیر در فرایند تملک املاک و مستغلات در ساخت بزرگراه شوش در محدوده  محله طیب در منطقه 15 شهرداری تهران است. جامعه آماری شامل 253 قطعه زمین و 1139 نفر جمعیت ساکن در محدوده اجرای این پروژه و مدیران مرتبط به آن در شهرداری این منطقه است. حجم نمونه ساکنین محدوده اجرای این پروژه، 281 نفر است که با استفاده از فرمول کوکران و با خطای 5% محاسبه شد. داده و اطلاعات به دو روش کتابخانه ای و پیمایشی و در 5  معیار اجتماعی، اقتصادی، کالبدی، ترافیکی و محیط زیستی و 13 گویه مرتبط به آن ها به دست آمده است. در مطالعات پیمایشی، از جامعه نمونه ساکنین محدوده اجرای این پروژه پرسشگری به عمل آمد. نمونه گیری این جامعه به روش تصادفی ساده منظم انجام شد. با مدیران مرتبط به این پروژه مصاحبه نیمه ساختاریافته به عمل آمد. تعداد مصاحبه ها به روش اشباع نظری و با آغاز از شهردار ناحیه 1 شهرداری منطقه 15 انجام شد. برای پردازش و تحلیل داده و اطلاعات از نرم افزارهای SPSS و GIS و آزمون آماری T-Test استفاده شد. براساس یافته ها، از ابتدای اجرای این پروژه، ارائه خدمات عمومی به ساکنین، امکان گذران اوقات فراغت، ارزش زمین و مسکن و تعداد مشاغل در محدوده اجرای این پروژه کاهش پیدا کرد.

RFID با استفاده از ارتباطات مبتنی بر فرکانس های رادیویی امکان شناسایی خودکار، ردیابی و مدیریت اشیاء، انسان و حیوانات را فراهم می نماید. در این پژوهش RFID یک سیستم پرداخت الکترونیکی است که از یک برچسب برای عبور از عوارضی استفاده می کند. برچسب RFID برای هر وسیله نقلیه یکتاست و با تراشه فرکانس رادیویی تعبیه شده به شیشه جلو یا چراغ جلو خودرو وصل می شود. برچسب RFID به نرم افزار Touch 'n Go eWalletمتصل می شود. زمانیکه وسیله نقلیه از عوارضی عبور می کند، یک اسکنر سربار، فرکانس رادیویی را از برچسب RFID می خواند و از آن کرایه کسر می شود و قابلیت شارژ نیز دارد. RFID برای سیستم پرداخت عوارض جاده ای هدف گذاری می شود تا بتواند اشیاء را به سرعت شناسایی کند، بنابراین، ذخیره زمانی را فراهم می کند و تحولی انقلابی در مدیریت پرداخت خواهد داشت. هدف از این پژوهش معرفی فناوری RFID و تبیین ضرورت بکارگیری آن جهت الکترونیکی کردن عوارض جاده ای و متعاقب آن هوشمندسازی شهرهاست. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و بر اساس ماهیت و روش، توصیفی – پیمایشی است. جامعه آماری را 50 تن از کارشناسان و مسئولین سازمان کنترل ترافیک جاده ای، سازمان فاوا شهرداری مشهد، پرسنل حاضر در گیت ورودی عوارضی مشهد – باغچه و تعداد 100 تن از رانندگان عبوری از این اتوبان تشکیل داده اند. داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته و بصورت میدانی جمع آوری شده و با استفاده از آزمون Kolmogorov – Smirnov مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند. با توجه به سطح معناداری آزمون، می توان گفت این فناوری قابلیت استفاده در شهر ها را دارد و نتایج حاکی از آنست که با تجهیز خودروها به فناوری RFID مدیریت و نظارت کامل بر بزرگراه ها، مدیریت اطلاعات، مدیریت تصادفات، مدیریت مکان ومدیریت کامل رانندگان بر رانندگی خود تسهیل می شود.

امروزه در کشورهای در حال توسعه از جمله کشور ایران با توجه به رشد جمعیت و گسترش حمل و نقل و افزایش تقاضا روز به روز بر تعداد خودروها و سفرها افزوده می شود. این امر مشکلات عدیده ای از جمله افزایش غیر قابل قبول زمان سفرها و درصد زیاد تصادفات را به دنبال دارد. بنابراین بررسی حجم ترافیک و نرخ جریان عبوری از مسیر و تحلیل ظرفیت آن به منظور گسترش و بهبود شبکه راه ها از اهمیت خاصی برخوردار است. در این مقاله جریان ترافیک عبوری بزرگراه گرمسار- سمنان به عنوان مطالعه موردی با استفاده از شبیه سازی با نرم افزار CORSIM مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد. سپس با تغییر در عوامل هندسی محور تغییرات نرخ جریان، چگالی و سرعت ترافیک عبوری مورد آنالیز قرار می گیرد. این محور از مسیرهای مهم کشور در جابجایی کالا و مسافر و جزئی از مسیر ارتباطی غرب به شرق می باشد. نرم افزار CORSIM یک نرم افزار شبیه ساز ریزنگر در علم مهندسی ترافیک است که قدرت بالایی در تحلیل و بررسی شبکه راه ها دارد. استفاده از این نرم افزار در کشور ما به علت عدم آشنایی محدود بوده و در مورد شبکه های بزرگراهی برون شهری تا به امروز مورد استفاده قرار نگرفته است. اطلاعات هندسی و ترافیکی محور مورد مطالعه از طریق بررسی میدانی و آمارگیری بدست آمده است. بزرگراه به دفعات مورد پیمایش قرار گرفته است تا اطلاعات از دقت کافی برخوردار باشد.